'Seafood hoort onderdeel te zijn van een duurzamer voedingspatroon'

Nieuw onderzoek toont aan: vis, schaal en schelpdieren kunnen een klimaatvriendelijke keuze zijn én bevatten essentiële voedingsstoffen die nergens anders zo goed te vinden zijn. Een nieuw onderzoek van Wageningen University & Research (WUR) en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) toont aan: veel geconsumeerde vissoorten hebben een klimaatimpact vergelijkbaar met plantaardige eiwitbronnen én leveren voedingsstoffen die je nergens anders vindt. “Dit onderzoek geeft ons een stevige basis om een gesprek te voeren dat al te lang wordt uitgesteld”, zegt Lisa Koopman van het Nederlands Visbureau/SeaNext.
 
Hoewel seafood gemakkelijk kan wedijveren met plantaardige eiwitbronnen, volgt slechts 30% van de Nederlanders de aanbeveling van het Voedingscentrum op om wekelijks vis te eten. Een gemiste kans, voor gezondheid én klimaat, stelt het onderzoek. ‘Vis, schaal- en schelpdieren zijn goed voor je, maar weinig Nederlanders eten genoeg. Seafood levert voedingsstoffen die je nergens anders nauwelijks vindt.’
 
Vis, schaal- en schelpdieren zijn een unieke bron van essentiële voedingsstoffen die in andere producten nauwelijks voorkomen: omega-3 vetzuren (EPA en DHA), jodium en selenium. Het Voedingscentrum adviseert om één keer per week vis te eten, bij voorkeur een vette vissoort zoals haring of zalm. De Gezondheidsraad beveelt in haar nieuwe richtlijnen (2025) aan om 100 gram duurzame vis per week te eten. Ondanks deze positieve eigenschappen is er momenteel een relatief kleine groep Nederlanders die regelmatig vis eet. Een gemiste kans, voor gezondheid én klimaat.
 
Seafood scoort laag op klimaatimpact
Het WUR-RIVM onderzoek brengt de klimaatimpact van voedselproducten uit zee in kaart en vergelijkt die met producten van land. De Nederlandse vissector draagt circa 0,1% bij aan de nationale broeikasgasuitstoot. Ook op productniveau scoort seafood gunstig:
• Pelagische soorten zoals haring en makreel hebben een klimaatimpact die vergelijkbaar is met plantaardige eiwitbronnen als noten en bonen;
• Mosselen en oesters hebben een lagere klimaatimpact dan de meeste dierlijke eiwitbronnen zoals kip en varken;
• Tong en schol hebben een hogere klimaatimpact, maar deze ligt nog altijd lager dan die van biefstuk van vleesvee.
 
Kans voor retail en foodservice
Die kans ligt ook op het bord. De Gezondheidsraad onderschrijft een verschuiving naar meer plantaardige en minder dierlijke eiwitten. Binnen dat dierlijke deel biedt seafood voor veel soorten een klimaatvriendelijke keuze, en dat vraagt om een actieve rol van supermarkten, cateraars en foodservicebedrijven. Denk aan assortimentskeuzes, seafood prominenter op de menukaart of in het schap, en communicatie die de consument helpt kiezen.
 
Seafood vaker op het menu
Het WUR-RIVM onderzoek biedt een stevige basis voor voedselbeleid dat gezondheid en klimaat verbindt. Meer seafood op het menu - thuis, op school en in de horeca - is een concrete stap die beide doelen dient. Dat vraagt om samenwerking tussen overheid en sector: van voedingseducatie op scholen en concrete initiatieven zoals schoollunches met vis, vergelijkbaar met bestaande regelingen voor fruit en melk, tot het vergroten van kennis bij consumenten en de chefs van de toekomst. De sector neemt daarin zelf ook verantwoordelijkheid: via SeaNext wordt actief gewerkt aan kennisopbouw over de gezondheidswaarde van seafood, bij consumenten en de chefs van de toekomst.
 
Sector werkt voluit aan verduurzaming
De visserijsector zet in op het verder verlagen van de klimaatimpact, maar heeft daarvoor ruimte, investeringszekerheid en technologisch perspectief nodig. Bij de vissoorten met de hoogste klimaatimpact vormt brandstofverbruik veruit de grootste bijdrage aan de CO₂-uitstoot, en juist daar ligt het grootste verbeterpotentieel. De sector werkt concreet aan:

• Innovatie van vaartuigen, energiebronnen en vistechnieken: zo wordt actief gewerkt aan een emissieloze garnalenkotter én aan (her)introductie van steeds selectievere, brandstofbesparende visserijmethoden zoals pulsvisserij.
• Uitbreiding van mosselkweekgebieden en meer ruimte op zee voor de visserij: opschaling vraagt samenwerking met de overheid en verdere innovatie.

 
Stevige basis voor goed gesprek
“Dit onderzoek geeft ons een stevige basis om een gesprek te voeren dat al te lang wordt uitgesteld: seafood hoort een logisch onderdeel te zijn van een duurzamer voedingspatroon - voor je gezondheid én voor het klimaat. De sector is klaar om die stap te zetten, we nodigen beleidsmakers en de gehele voedselketen uit om daarin mee te bewegen”, zegt Lisa Koopman van het Nederlands Visbureau, dat samen met VNV, Visfederatie, Nederlandse Vissersbond en andere ketenpartners samenwerkt binnen SeaNext. Dit platform zet zich in om seafood een logische plek te geven in de eiwittransitie. “We verbinden stakeholders en bieden kennis, inspiratie en visie om vis, schaal- en schelpdieren een vanzelfsprekende plek te geven in een gezond en duurzaam voedingspatroon.”
 
Meer informatie via www.visbureau.nl en www.seanext.nl